*Ένα προσωπικό σημείωμα. Νιώθω τυχερός που είδα την ταινία "Το Βλέμμα" από τους πρώτους. Έχοντας μακροχρόνια φιλία και συνεργασία με τον Χρήστο Καρακάση καθώς και βαθιά εκτίμηση για το έργο του, κάθε νέα του ταινία για μένα δεν είναι απλώς μια προβολή. Είναι μια συνομιλία που συνεχίζεται εδώ και χρόνια. Και το "Βλέμμα " είναι ίσως η πιο ώριμη και πιο προσωπική στιγμή αυτής της συνομιλίας. Ο Χρήστος γράφει στο σημείωμά του: «Ο κινηματογράφος δεν είναι μόνο η τέχνη της εικόνας· είναι η τέχνη του βλέμματος». Αυτή η φράση για μένα συμπυκνώνει όλη την ταινία. Πριν ακόμη γεννηθεί μια ιστορία, υπάρχει κάποιος που κοιτάζει. Και ο Χρήστος κοιτάζει εδώ και δεκαετίες με τον ίδιο επίμονο, τρυφερό και ανήσυχο τρόπο.
Το Βλέμμα δεν επιδιώκει να αφηγηθεί μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος. Αντιμετωπίζει τον κινηματογράφο ως χώρο στοχασμού, όπου η μνήμη, ο χρόνος και η τέχνη συνυπάρχουν. Αυτό που με συγκίνησε περισσότερο είναι ο τρόπος που ο ίδιος ορίζει την ταινία του ως «υφαντόκοσμο». Και πράγματι, έτσι λειτουργεί. Η Κλωθώ, η Λάχεσις και η ατραπός -οι Μοίρες- έρχονται ως υφάντρες ενός κινηματογραφικού ιστού.
Τέσσερα νήματα υφαίνονται: Ο ίδιος ο σκηνοθέτης-αφηγητής, πίσω από την κάμερα. Δεν εξηγεί. Θυμάται, αμφισβητεί, στοχάζεται. Είναι ο εσωτερικός παλμός της ταινίας. Η Ελίζαμπεθ, η ζωγράφος, που ερμηνεύει με μοναδική ευαισθησία η Βασιλική Κάππα, η οποία υπογράφει και την υπέροχη πρωτότυπη μουσική. Εκεί που ο κινηματογράφος γράφει με το φως, εκείνη γράφει με το χρώμα. Η ζωγραφική της δεν απεικονίζει τον κόσμο, προσπαθεί να διασώσει τη μνήμη του.
Η Μαρία (Μαρία Κάππα), η ηθοποιός που μέσα στην ταινία γυρίζει μια άλλη ταινία. Την βλέπουμε να διασχίζει όλες τις ηλικίες – από παιδί σε ηλικιωμένη γυναίκα. Είναι μια ιδέα βαθιά συγκινητική: ότι όλες οι ηλικίες μας εξακολουθούν να κατοικούν μέσα μας. Και τι ποιο ενδιαφέρον όταν το σκηνοθετικό μάτι το αναδύει.
Και η νεαρή σπουδάστρια υποκριτικής, στην αρχή της διαδρομής, ανάμεσα σε αυτό που είναι και σε αυτό που ονειρεύεται να γίνει. Εκεί αναγνώρισα ίσως την πιο
τρυφερή ματιά του Χρήστου απέναντι στη νέα γενιά καλλιτεχνών. Δάσκαλος ο ίδιος, πάντα αγκαλιάζει τους νέους με ανθρώπινο χέρι. Δείχνει πως έχουμε μηχανικά μέρη να δουλέψουμε αλλά έως εκεί. Ως εργαλεία μας. Αυτό που ενώνει αυτούς τους κόσμους είναι κάτι τόσο καθημερινό και τόσο ποιητικό: οι τηλεφωνικές συνομιλίες. Άλλοτε απλές κουβέντες, άλλοτε εξομολογήσεις, άλλοτε συνομιλίες με ανθρώπους που δεν είναι πια εδώ. Το τηλέφωνο γίνεται ο τόπος όπου η παρουσία και η απουσία συνυπάρχουν.
Πόσο αληθινό. Και οι τόποι. Από την Πατησίων και το Πεδίον του Άρεως μέχρι τη Μύκονο, το Λονδίνο, τη Γερμανία, τη Σουηδία και τα χιονισμένα τοπία της Φινλανδίας. Δεν είναι σκηνικά. Είναι, όπως γράφει ο ίδιος, τόποι που κατοικούνται. Τόποι της μνήμης. Έχω περπατήσει με τον Χρήστο σε πολλούς από αυτούς τους δρόμους της Αθήνας και ξέρω πόσο βλέπει μέσα τους κάτι που οι άλλοι προσπερνούν. Γνωρίζοντας τον τρόπο που δουλεύει – ο ίδιος στην αφήγηση, τη σκηνοθεσία, το μοντάζ, με τους συνεργάτες του Διονύση Δήμα και George Devon στη φωτογραφία, με την ΚΟΥΙΝΤΑ να δίνει πάντα χώρο σε ένα δύσκολο, προσωπικό σινεμά – βλέπω στο Βλέμμα μια ταινία απόλυτα συνεπή. Σε μια εποχή που οι εικόνες καταναλώνονται και εξαφανίζονται ακαριαία, ο Χρήστος μας ζητά να επιβραδύνουμε. Να ακούσουμε τις σιωπές ανάμεσα στις λέξεις.
Κλείνει το σημείωμά του με κάτι που με ακολουθεί από την προβολή: Υπάρχουν ταινίες που τις παρακολουθείς. Και υπάρχουν ταινίες που τις κατοικείς.
Το Βλέμμα (100’, 4K DCP, παραγωγή ΚΟΥΙΝΤΑ) είναι μια ταινία που την κατοικείς. Και είμαι ευγνώμων που την κατοίκησα από τους πρώτους. Συντελεστές: Σκηνοθεσία – Αφήγηση – Μοντάζ: Χρήστος Ν. Καρακάσης | Παίζουν: Βασιλική Κάππα, Μαρία Κάππα | Συμμετέχουν: Nadia Frechat, Anne Sullivan, Elena Kanters, Jim Barows | Φωτογραφία: Διονύσης Δήμας, George Devon, Χρήστος Ν. Καρακάσης | Μουσική: Βασιλική Κάππα. …
Θανάσης Πάνου κοινωνιολόγος, εικαστικός, video artist
Μέλος κριτικής επιτροπής Athens international digital film festival